Viêm tai giữa là bệnh rất thường gặp ở trẻ nhỏ, hay xuất hiện sau một đợt cảm cúm. Bài viết giúp cha mẹ nhận biết sớm các dấu hiệu, biết khi nào cần đưa trẻ đi khám và cách giảm nguy cơ tái phát.
Bé đang sổ mũi vài ngày thì bỗng sốt cao, quấy khóc cả đêm, cứ đưa tay kéo tai hoặc dụi đầu vào gối. Đây là tình huống rất nhiều cha mẹ từng gặp, và nguyên nhân thường là viêm tai giữa. Ước tính khoảng ba phần tư trẻ em mắc viêm tai giữa ít nhất một lần trước ba tuổi, khiến đây trở thành một trong những lý do phổ biến nhất đưa trẻ đến phòng khám nhi và tai mũi họng.
Phần lớn trường hợp diễn tiến nhẹ nếu được theo dõi đúng cách, nhưng bệnh tái phát nhiều lần có thể ảnh hưởng thính lực và khả năng tập nói của trẻ.
Tai giữa là khoang nhỏ chứa không khí nằm sau màng nhĩ, thông với vùng họng mũi qua một ống hẹp gọi là vòi nhĩ (vòi Eustache). Vòi nhĩ giúp cân bằng áp suất và dẫn lưu dịch từ tai giữa xuống họng. Khi trẻ bị cảm lạnh, viêm mũi họng hay viêm VA, niêm mạc vòi nhĩ sưng lên, dịch bị ứ lại trong tai giữa và vi khuẩn, virus có điều kiện phát triển, gây viêm.
Trẻ nhỏ dễ mắc hơn người lớn vì một số lý do:
Bệnh gặp nhiều nhất ở trẻ 6 tháng đến 2 tuổi và giảm dần khi trẻ lớn.
Trẻ lớn có thể nói "con đau tai", nhưng trẻ nhỏ chưa biết diễn tả, cha mẹ cần quan sát những biểu hiện gián tiếp. Viêm tai giữa cấp thường xuất hiện sau vài ngày trẻ bị sổ mũi, ho.
Một dạng khác là viêm tai giữa ứ dịch: dịch đọng lại sau màng nhĩ nhưng không có biểu hiện nhiễm trùng cấp. Trẻ thường không sốt, không đau, chỉ nghe kém nhẹ, nên dễ bị bỏ sót.
Chẩn đoán viêm tai giữa cần bác sĩ soi tai để quan sát màng nhĩ, vì nhiều bệnh khác cũng gây sốt và quấy khóc tương tự. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi:
Cần đưa trẻ đến cơ sở cấp cứu ngay nếu có các dấu hiệu nặng: sưng đỏ, đau vùng sau tai làm vành tai bị đẩy ra trước; cổ cứng, đau đầu dữ dội, nôn nhiều; trẻ li bì, khó đánh thức hoặc co giật; méo miệng, mắt nhắm không kín. Đây có thể là biến chứng hiếm gặp nhưng nguy hiểm như viêm xương chũm hay nhiễm trùng lan vào nội sọ.
Nhiều trường hợp viêm tai giữa do virus hoặc mức độ nhẹ có thể tự cải thiện trong vài ngày. Vì vậy, tùy tuổi của trẻ, mức độ triệu chứng và kết quả soi tai, bác sĩ có thể chỉ định dùng kháng sinh ngay, hoặc hẹn theo dõi sát trong 48–72 giờ trước khi quyết định.
Một số nguyên tắc cha mẹ nên nhớ:
Cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước, chia nhỏ các bữa bú hoặc bữa ăn. Làm sạch mũi bằng nước muối sinh lý giúp thông thoáng đường thở. Nếu tai chảy dịch, chỉ lau nhẹ phần dịch ở cửa tai bằng khăn sạch và đưa trẻ đi khám.
Sau đợt điều trị, bác sĩ thường hẹn tái khám để kiểm tra màng nhĩ đã hồi phục và dịch trong tai giữa đã hết hay chưa. Đừng bỏ qua lần hẹn này, vì dịch ứ kéo dài có thể ảnh hưởng thính lực mà không gây triệu chứng rõ rệt.
Không thể phòng ngừa tuyệt đối, nhưng những biện pháp sau đã được chứng minh giúp giảm đáng kể số lần mắc bệnh:
Trẻ được xem là viêm tai giữa tái phát khi bị từ 3 đợt trở lên trong 6 tháng, hoặc từ 4 đợt trở lên trong một năm. Với những trẻ này, bác sĩ tai mũi họng sẽ tìm nguyên nhân đi kèm như viêm VA, dị ứng mũi hay trào ngược, đồng thời có thể chỉ định đo thính lực, đo nhĩ lượng để đánh giá chức năng tai giữa.
Giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi là thời kỳ vàng để trẻ phát triển ngôn ngữ. Nếu dịch ứ trong tai kéo dài nhiều tháng làm trẻ nghe kém, trẻ có thể chậm nói, phát âm không rõ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc thủ thuật đặt ống thông khí qua màng nhĩ hoặc nạo VA.
Viêm tai giữa phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Hãy theo dõi sát khi con bị cảm, chú ý những thay đổi nhỏ như bú kém, quấy về đêm hay kéo tai, và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường thay vì tự điều trị tại nhà. Mọi quyết định dùng thuốc nên dựa trên chẩn đoán của bác sĩ trực tiếp thăm khám cho trẻ.
Nếu con bạn hay bị viêm tai tái phát hoặc cha mẹ nghi ngờ con nghe kém, chậm nói, có thể đặt lịch khám nhi và tai mũi họng tại phòng khám để bác sĩ soi tai, đánh giá thính lực và tư vấn hướng chăm sóc phù hợp.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
